ZWZ - Zasada Wzajemnej Zgodności

CROSS - COMPLIANCE

Trochę historii

  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.

Reformy Wspólnej Polityki Rolnej

Ubocznym efektem sukcesu, jakim niewątpliwie była WPR – pierwsza w historii zintegrowana i najbardziej rozwinięta wspólna polityka europejska, stały się różnorodne problemy. Rosnące nadwyżki produkcyjne spowodowały trudności ze sprzedażą produktów, wynikające z braku równowagi między podażą a popytem na wiele produktów; dochody z rolnictwa przestały rosnąć, pogłębiały się różnice między gospodarstwami; zaostrzyła się konkurencja międzynarodowa. W połowie lat 80-tych zapasy większości głównych produktów, jak zboża, mleko, wołowina, osiągnęły niepokojący poziom, przy jednoczesnej stagnacji w wymianie handlowej. Sytuacja ta doprowadziła do znacznego zwiększenia wydatków na rolnictwo: między 1980 a 1984 rokiem nastąpiło podwojenie budżetu Sekcji Gwarancji Funduszu Rolnego.

Punktem zwrotnym w ewolucji WPR było zamrożenie poziomu wsparcia cen produktów rolnych na przełomie lat 1984/85. W roku 1984 wprowadzono kwoty mleczne w celu zahamowania wzrostu produkcji. Kolejny ważny krok stanowiło zastosowanie w 1988r. tzw. stabilizatorów (stabilizers), prowadzących do obniżek cen lub dotacji, jeśli całkowita produkcja danego towaru na terytorium UE przekraczała poziom maksymalnych gwarantowanych ilości. Ważnymi elementami systemu były: dobrowolne odłogowanie (set-aside) w zamian za finansową rekompensatę, pomoc przy rozszerzaniu niektórych rodzajów produkcji oraz zachęty do wycofywania się z działalności rolniczej.

Reforma MacSharry’ego
Zasadniczym etapem zmian WPR była tzw. reforma MacSharry’ego, przyjęta w 1992 r. Reforma dotyczyła rynków zbóż, roślin oleistych i wysokobiałkowych, mleka, wołowiny oraz wprowadzała szereg działań strukturalnych, realizowanych przez kraje członkowskie w ramach programów wieloletnich.

W wyniku przeprowadzonych zmian WPR rynki rolne stały się bardziej zrównoważone, a wielkość zapasów publicznych uległa znacznej redukcji, szczególnie w przypadku zbóż. Ceny produktów rolnych zbliżyły się do cen światowych dzięki obniżeniu cen interwencyjnych, ale również dzięki korzystnej koniunkturze i znacznemu wzrostowi cen światowych. Umożliwiło to zmniejszenie środków na subsydia eksportowe, co z kolei odciążyło budżet unijny. Zwiększył się średni dochód z rolnictwa, sytuacja różniła się jednak w zależności od kraju członkowskiego i rodzaju produkcji. Nie zanotowano natomiast większych zmian na rynku wołowiny, dotkniętym po raz pierwszy w 1996 r. kryzysem choroby BSE oraz decyzjami GATT/WTO limitującymi możliwości dotowania eksportu. Ograniczenie wsparcia cen rynkowych oraz wprowadzenie płatności bezpośrednich spowodowało większą przejrzystość pomocy dla rolników, a przez to lepszą kontrolę wydatków na WPR. Istotną wadą przeprowadzonej reformy był brak spójności programów realizowanych w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, co prowadziło do ich niskiej efektywności.

Agenda 2000
Dalsze przesłanki reformowania polityki rolnej wynikały z niekorzystnych prognoz rozwoju sytuacji na rynkach rolnych UE w nadchodzących latach. Unia ponownie stała przed problemem nadprodukcji towarów rolnych, których nie mogła wyeksportować ze względu na zobowiązania wobec GATT/WTO. Istniała potrzeba poprawy konkurencyjności rolnictwa unijnego, zarówno na rynkach wewnętrznych, jak światowych. Planowane rozszerzenie UE o kraje Europy Środkowo-Centralnej i Cypr wymagało ponadto reformy budżetu unijnego i zasad finansowania kluczowych instrumentów unijnych, tzn. WPR i Funduszy Strukturalnych.

Przez prawie dwa lata trwała walka o zmianę polityki rolnej UE, która zakończyła się porozumieniem osiągniętym przez Radę Europejską w Berlinie w 1999r. Sprzeciw Francji, Portugalii, Irlandii i Hiszpanii oraz największej europejskiej organizacji rolniczej – COPA/COGECA, spowodował złagodzenie pierwotnych propozycji reform Komisji Europejskiej i przyjęcie zaproponowanego przez Niemcy stanowiska kompromisowego. Głównym założeniem Rady Europejskiej była raczej stabilizacja budżetu unijnego niż osiągnięcie celów kolejnej reformy WPR. Wydatki na rolnictwo (łącznie z rozwojem obszarów wiejskich) zostały określone na poziomie średnio 40,5 mld EURO na rok (indeksowane o 2 proc. rocznej inflacji). Wprowadzono nowe uregulowania prawne na wybranych rynkach rolnych: zbóż, roślin oleistych i wysokobiałkowych, skrobi ziemniaczanej, wołowiny, mleka oraz oliwy z oliwek, tytoniu i wina. Zaczęto propagować potrzebę zachowania wielofunkcyjnego charakteru rolnictwa unijnego (multifunctionality), wprowadzając nowe regulacje horyzontalne dotyczące ochrony środowiska, rozwoju obszarów wiejskich oraz zwiększenia bezpieczeństwa i jakości żywności, czyli instrumenty "drugiego filaru" WPR (pierwszy filar WPR obejmuje płatności bezpośrednie oraz instrumentarium wsparcia rynków rolnych).

Przegląd Średniookresowy 2003/2004
Zgodnie z konkluzjami Agendy 2000, Komisja Europejska została zobowiązana do przeprowadzenia najpóźniej do stycznia 2003 r. przeglądu funkcjonowania wybranych rynków, tj. zbóż, roślin oleistych i wysokobiałkowych, wołowiny, mleka oraz oceny unijnych wydatków rolnych. Zbliżające się rozszerzenie UE oraz konieczność objęcia zasadami polityki rolnej sektorów rolnych nowych krajów członkowskich przyczyniły się do rozpoczęcia debaty na temat konieczności wprowadzenia bardziej radykalnych niż do tej pory zmian we WPR.

W lipcu 2002r. KE ogłosiła pierwszą wersję Przeglądu Średniookresowego WPR (ang. Mid-term Review). Przedstawione propozycje mieściły się w dotychczasowych ustaleniach, odnoszących się do ram finansowych budżetu unijnego w latach 2000 - 2006 r. Dokument wywołał wiele dyskusji. Według przeciwników Przegląd był zbyt radykalny i wykraczał poza mandat, jaki otrzymała Komisja na Szczycie Rady Europejskiej w Berlinie w 1999r. Ich zdaniem reforma powinna dotyczyć jedynie tych rynków rolnych, które funkcjonują w nieskuteczny sposób. Tak zasadnicze decyzje, jak wprowadzenie decoupling* czy modulacji**, należy podjąć dopiero podczas określania kolejnego pakietu finansowego UE na lata 2007-2013. Wiele kontrowersji budziła także redystrybucja dodatkowych środków uzyskanych z zastosowania wymienionych instrumentów. Podkreślano potrzebę przeprowadzenia badań analizujących wpływ propozycji Komisji na zatrudnienie i dochody rolników.

Z kolei zwolennicy argumentowali, że obecna polityka rolna zachęca rolników do intensywnej produkcji w celu otrzymania płatności bezpośrednich (np. w przypadku premii za bydło). Decoupling może ułatwić odejście od intensyfikacji rolnictwa, powodującej degradację środowiska naturalnego oraz umożliwić łatwiejsze dostosowanie rolników do faktycznych potrzeb rynku i konsumentów. Natomiast wprowadzenie modulacji będzie sprzyjać osiągnięciu równowagi między "pierwszym" (mechanizmy rynkowe) a "drugim filarem" WPR (rozwój obszarów wiejskich).

Wiele dyskusji wywołało również obligatoryjne przestrzeganie wymogów dotyczących jakości i bezpieczeństwa żywności, dobrostanu zwierząt oraz ochrony środowiska w gospodarstwach rolnych (ang. cross-cmpliance). Nowy element propozycji KE został zaproponowany pod presją opinii publicznej, zagrożonej ciągłymi kryzysami w sektorze spożywczym (dioksyny, choroba BSE, pryszczyca). Wyrażano jednak obawy, że wyższe standardy wpłyną na spadek dochodów rolników (wyższe koszty produkcji), a co za tym idzie obniżenie produkcji i niższy udział UE na rynkach światowych.

W czerwcu 2003 r. zawarto kompromis między Komisją, krajami członkowskimi oraz pozostałymi zainteresowanymi stronami w kwestii przyjęcia pakietu reform WPR. W 2004 r. zakończono reformy kolejnych rynków, tj. tytoniu, chmielu, bawełny, oliwy, natomiast w 2005 r. rynku cukru.

* Decoupling – oddzielenie wsparcia udzielanego rolnikom w formie płatności bezpośrednich od produkcji rolnej.
** Modulacja – przeniesienie części środków przyznawanych rolnikom w ramach płatności bezpośrednich z pierwszego do drugiego filara WPR w celu zwiększenia rozwoju obszarów wiejskich.

Nowa perspektywa finansowa 2007-2013
Negocjacje dotyczące polityki rolnej UE w ramach Nowej Perspektywy Finansowej na lata 2007-2013 już od początku były zdeterminowane ustaleniami podjętymi w październiku 2002 r. (zamrożenia wydatków rolnych w I filarze WPR) oraz zatwierdzonym kształtem reformy WPR z 2003/2004 r. Ostatecznie, negocjacje finansowe w Radzie UE zakończyły się redukcją środków unijnych na II filar WPR. Propozycja Komisji w tym zakresie została zredukowana o ponad 21 proc. (z poziomu 88,8 mld € do 69 mld €). Spośród pozostałych postanowień dotyczących rolnictwa należy także odnotować rozszerzenie możliwości korzystania z modulacji. Pozostawiając w mocy rozwiązania przyjęte podczas reformy WPR w 2003 r., wprowadzono możliwość dobrowolnego podwyższenia stopy modulacji do 20% wydatków na I filar WPR. Ponadto ustalono, że Komisja Europejska przeprowadzi w 2008/2009r. całościowy przegląd, obejmujący wszystkie aspekty wydatków UE, w tym WPR.

Przegląd funkcjonowania Wspólnej Polityki Rolnej (ang. health check)
Zgodnie z postanowieniami podjętymi w ramach reformy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) z 2003 r. Komisja Europejska została zobowiązana do oceny funkcjonowania zreformowanej polityki rolnej UE oraz jej uproszczenia, gdzie jest to możliwe. W ramach tych zobowiązań Komisja miała przygotować raporty nt. funkcjonowania zasady wzajemnej zgodności (cross-compliance) (opublikowany w marcu 2007r.), konsekwencji stosowania częściowego oderwania płatności od produkcji (partial decoupling) oraz modelu implementacji systemu płatności bezpośrednich (Single Payment Scheme).
W listopadzie 2007 r. Komisja opublikowała Stanowisko Komisji EuropejskiejKomunikat przedstawiający propozycje zmian funkcjonowania WPR. Obecnie toczy się dyskusja nad Komunikatem na forum posiedzeń Stanowisko Rady UERady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa, Komitetu Specjalnego ds. Rolnictwa oraz Roboczej Grupy Roboczej ds. Kwestii Horyzontalnych w Rolnictwie. Państwa członkowskie aktywnie włączają się w tę debatę, prezentując mniej lub bardziej oficjalne stanowiska na temat poruszanych kwestii. Stanowisko polskie zaprezentowano na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Według planów Komisji, w marcu 2008 r. zostaną przyjęte na posiedzeniu Rady konkluzje odnośnie Komunikatu, natomiast w maju br. Komisja przedstawi projekty rozporządzeń. Ich ostateczne zatwierdzenie powinno nastąpić już podczas prezydencji francuskiej, w drugiej połowie 2008 r.