ZWZ - Zasada Wzajemnej Zgodności

CROSS - COMPLIANCE

Cross-compliance - nowe wyzwania

  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.
  • : Function ereg() is deprecated in /home2/all4upl1/public_html/zwz/includes/file.inc on line 649.

Reforma Wspólnej Polityki Rolnej przyjęta przez Radę Wspólnoty Europejskiej 26 czerwca 2003 r. oznacza nowe wyzwania stawiane przede wszystkim przed rolnikami, ale również przed doradztwem rolniczym w całej Unii Europejskiej.

Jedną z najważniejszych zmian w unijnej polityce rolnej jest zasada cross-compliance różnie tłumaczona na język polski: jako zasada wzajemnej zgodności, zasada współzależności lub krzyżowej zgodności. Zasada ta, to zbiór przepisów dotyczących dobrej praktyki rolniczej, ochrony środowiska, dobrostanu i rejestracji zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności (łącznie 15 dyrektyw i 4 rozporządzenia). Od tego czy dane gospodarstwo spełni te wszystkie normy będzie zależała wypłata dotacji dla jego właściciela. Stare kraje członkowskie już za kilka dni, bo od 1 stycznia 2007 r. będzie obowiązywała zasada wzajemnej zgodności (wszystkie 19 regulacji, niektóre regulacje obowiązują już od 1 stycznia 2005 roku). Polska wraz z nowymi państwami członkowskimi ma jeszcze 2 lata do momentu obowiązywania tej zasady. Już w 2009 roku ci, którzy nie będą przestrzegali zasady cross-compliance będą poddawani różnym sankcjom - od redukcji płatności do wykluczenia rolnika z systemu płatności na 1 rok lub dłuższy okres.

Mając na względzie złożoność tej zasady Komisja Europejska zobowiązała kraje członkowskie, w artykule 13 Rozporządzenia Rady WE 1782/2003, by do 1 stycznia 2007 ustanowiły System Doradztwa Rolniczego (SDR), którego celem będzie świadczenie usług doradczych pod kątem wszystkich standardów wymaganych instrumentem cross-compliance. Jak podaje artykuł 13 wyżej wspomnianego rozporządzenia System Doradztwa Rolniczego ma być prowadzony w krajach członkowskich przez jedną lub kilka wyznaczonych instytucji lub przez organizacje prywatne, które będą musiały uzyskać akredytację. Natomiast doradcy świadczący usługi doradcze będą musieli przejść proces certyfikacyjny. System akredytacji oraz certyfikacji instytucji i samych doradców jest opracowywany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnik będzie korzystał z usług doradczych na zasadzie dobrowolności, a część kosztów z tym związanych będzie mógł odzyskać ubiegając się o dofinansowanie z funduszy w ramach nowego okresu programowania - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z działania "Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów" (do 80% kosztów kwalifikowanych i nie więcej niż równowartość 1500 Euro).

Większość krajów unijnych buduje System Doradztwa Rolniczego w oparciu o istniejące systemy. Państwowe doradztwo odgrywa znaczną rolę w wielu krajach członkowskich, w szczególności w sprawach ochrony środowiska. Takim krajem jest, na przykład Austria. W niektórych krajach członkowskich doradztwo ma system mieszany, złożony z instytucji państwowych, organizacji rolniczych, organizacji pozarządowych - NGO, firm prywatnych. Tylko w kilku krajach doradztwo jest skupione w całości w prywatnych firmach. Jest tak na przykład w Czechach, ale jak się okazuje "kuleje" tam doradztwo związane z ochroną środowiska. W związku z czym Czesi nie będą mogli oprzeć Systemu Doradztwa Rolniczego na istniejącym systemie, przynajmniej nie w całości.

System Doradztwa Rolniczego we wszystkich krajach unijnych ma wspierać producentów żywności w wypełnianiu zapisów zasady cross-compliance. W krajach UE-15, gdzie niektóre regulacje obowiązują od 2005 roku doradztwo odbywa się przy pomocy Internetu, dystrybucji broszur oraz doradztwa indywidualnego (face-to-face). Austria, na przykład wydaje pliki dokumentów dotyczących corss-compliance, które rolnicy otrzymują za darmo. Pliki te zawierają szczegółowe listy wymagań nakładanych na rolników przez instrument cross-compliance, tzw. checklist, które mają być przewodnikiem rolnika. Są one tak skonstruowane, by rolnik którego nie dotyczą niektóre regulacje mógł je pominąć już na samym początku i przejść do tych rozdziałów, które obowiązują jego gospodarstwo. Czesi doradztwo związane z zasadą wzajemnej zgodności zamierzają przeprowadzać w 2 krokach:

1 krok - rolnik sam ocenia swoje gospodarstwo pod kątem zasady cross-compliance, zgodnie z szczegółową listą wymagań (checklist).

2 krok - doradca sugeruje optymalne rozwiązanie problemów zidentyfikowanych przez rolnika.

Rzeczywistość pokaże jak będzie wyglądało polskie doradztwo pod kątem zasady współzależności. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi intensywnie nad tym pracuje. Niewątpliwie będzie to olbrzymie przedsięwzięcie, gdyż Polska musi obsłużyć 1 486 tys. rolników, bo tylu ubiegało się w 2005 roku o dopłaty. Będziemy musieli również przeprowadzić szeroką kampanię informacyjną, gdyż wielu rolników nie posiada jeszcze wystarczających informacji.

Wyniki kontroli przestrzegania już wdrożonych regulacji w starych krajach unijnych nie są optymistyczne. Jak donosi Farmers Journal 18% skontrolowanych w Irlandii gospodarstw zostało ukaranych głównie za niedociągnięcia związane z rejestracją i identyfikacją zwierząt. 7,9% rolników otrzymało karę w postaci redukcji płatności o 1%, 3,5% rolników będzie miało zredukowane płatności o 3%, natomiast 7,3% skontrolowanych producentów żywności o 5%. Dlatego trzeba szybko przeprowadzać w Polsce kampanie informacyjne, bo wielu rolników bagatelizuje obowiązek znakowania zwierząt, bądź robi to z opóźnieniem.

Możemy narzekać na "biurokratyczną Unię", że znowu coś wymyśliła, ale jako konsumenci powinniśmy być zadowoleni, bo zasada ta promuje żywność wysokiej jakości, a także wymusza ochronę środowiska naturalnego. Zapewne ci, którym nie do śmiechu, to grupa społeczna, która przechodzi najwięcej "egzaminów" związanych z członkostwem w Unii, czyli rolnicy. To producent żywności, by zapewnić konsumentowi produkt wysokiej jakości musi przeprowadzić kosztowne inwestycje związane z wypełnieniem wszystkich norm i standardów.

Arnika Kubiak, KPODR w Minikowie
Źródła: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. "Wstępna analiza instrumentu cross-compliance w kontekście przyszłej implementacji w Polsce" Sekcja Analiz Ekonomicznych Polityki Rolnej, FAPA, Comparison of all partners" AAC systems (Czech Republic), Farmers Jurnal, September 2006